Vibratsion elak qanday ishlaydi? Ishlash prinsipi va sozlash
Vibratsion elak maydalash liniyasidagi materialni kerakli fraksiyalarga ajratadi. U toshni maydalab bermaydi: tebranish yordamida zarrachalarni elak yuzasi bo‘ylab harakatlantiradi, qatlamni bo‘shashtiradi va mayda donalarning teshiklardan o‘tishi uchun sharoit yaratadi. Natija faqat elak ko‘zi o‘lchamiga emas, balki tebranish trayektoriyasi, oziqlantirish, qiyalik, material namligi va qatlam qalinligiga ham bog‘liq.
Qisqa javob: vibrator elak qutisiga nazoratli tebranma harakat beradi. Material yuzaga bir tekis tushadi, tebranish ta’sirida qatlamlanadi: mayda zarrachalar pastga siljib teshiklardan o‘tadi, yirik zarrachalar esa yuzada qolib chiqarish tomon harakatlanadi. Ko‘p qavatli elak bu jarayonni bir necha marta takrorlab, bir kirish oqimidan bir nechta tayyor fraksiya oladi.
Vibratsion elak nimani ajratadi?
Saralash yuzasidagi teshikdan o‘tgan material pastki mahsulot (undersize), yuzada qolgan material esa ustki mahsulot (oversize) hisoblanadi. Teshikdan kichik bo‘lgan har bir zarracha darhol o‘tib ketmaydi: u avval elak yuzasiga yetib borishi va teshikka mos holatda kelishi kerak. Shuning uchun materialning qatlamlanishi va elak bo‘ylab yetarli vaqt harakatlanishi juda muhim.
Vibratsion elakning asosiy qismlari
Elak qutisi: elak yuzalari va material yukini ko‘taradigan asosiy tebranuvchi konstruksiya.
Vibrator yoki qo‘zg‘atuvchi mexanizm: muvozanatsiz massalar orqali aylana, chiziqli yoki elliptik harakat hosil qiladi.
Elak yuzasi: po‘lat sim, perforatsiyalangan panel, rezina yoki poliuretandan tayyorlanadi; teshik o‘lchami ajratish chegarasini belgilaydi.
Prujinalar: elak qutisini tayanch ramadan ajratib, dinamik kuchning fundamentga uzatilishini kamaytiradi.
Yuritma: elektr dvigateli, tasmali uzatma, val va muftalar vibratorni aylantiradi.
Yuklash qutisi va chiqarish novlari: oqimni yuzaga taqsimlaydi va tayyor fraksiyalarni alohida yo‘nalishlarga chiqaradi.
Vibratsion elakning ishlash prinsipi: 6 bosqich
Oziqlantirish. Material yuklash qutisiga beriladi. Oqim butun en bo‘ylab bir tekis taqsimlansa, elak yuzasidan to‘liqroq foydalaniladi.
Tebranish hosil qilish. Dvigatel vibratorni aylantiradi. Muvozanatsiz massa elak qutisiga davriy kuch berib, belgilangan trayektoriya va amplitudani yaratadi.
Qatlamni bo‘shashtirish. Tebranish zarrachalar orasidagi ichki ishqalanishni kamaytiradi. Yirik donalar yuqoriga, mayda donalar pastga siljiydi — bu jarayon stratifikatsiya deyiladi.
Teshikdan o‘tish. Elak yuzasiga yetgan va teshikdan kichik zarrachalar pastga o‘tadi. O‘lchami katta zarrachalar yuzada qoladi.
Oldinga siljish. Tebranish yo‘nalishi va qiyalik materialni chiqarish tomon olib boradi. Qiya aylana harakatli elakda bunda gravitatsiya ham faol ishtirok etadi.
Fraksiyalarni chiqarish. Har bir qavat o‘zining pastki mahsulotini ajratadi; oxirgi ustki mahsulot elakning oxiridan chiqadi.
Aylana, chiziqli va elliptik harakat o‘rtasidagi farq
Harakat turi | Odatdagi joylashuv | Material qanday siljiydi? | Qayerda qulay? |
|---|---|---|---|
Aylana | Qiya elak | Tebranish qatlamni ko‘taradi, qiyalik va gravitatsiya oqimni oldinga olib boradi. | Karer va chaqiq tosh liniyalarida yirik hamda o‘rta saralash. |
Chiziqli | Gorizontal yoki kichik qiyalik | Qarama-qarshi aylanuvchi qo‘zg‘atuvchilar yo‘naltirilgan kuch hosil qiladi. | Oqim tezligini aniqroq boshqarish va maydaroq materialni saralash. |
Elliptik | Ko‘pincha gorizontal | Zarrachalar ikki yo‘nalishda faol harakatlanib, qatlamlanish tezlashadi. | Yopishqoq, nam yoki shakli noqulay materialga mos maxsus vazifalar. |
Tanker’ning YK aylana harakatli vibratsion elagi qiya yuzada gravitatsiya va aylana tebranishdan foydalanadi. ZK chiziqli vibratsion elagi esa yo‘naltirilgan chiziqli harakat bilan materialni oldinga olib boradi. To‘g‘ri tanlov xomashyo, namlik, kirish fraksiyasi, kerakli mahsulot va unumdorlikka qarab qilinadi.
Saralash samaradorligiga nimalar ta’sir qiladi?
Oziqlantirish taqsimoti: material faqat bir tomonga tushsa, yuzaning bir qismi ortiqcha yuklanadi va to‘r qiyshiq yeyiladi.
Qatlam qalinligi: juda qalin qatlamda mayda donalar teshikka yetib bora olmaydi; juda kam oqim esa uskunaning quvvatidan foydalanmaydi.
Amplituda, chastota va zarba burchagi: bu parametrlar birgalikda zarrachaning ko‘tarilishi, oldinga tezligi va yuzada qolish vaqtini belgilaydi. Ularni faqat model qo‘llanmasiga muvofiq o‘zgartirish kerak.
Qiyalik: qiyalik oshsa oqim odatda tezlashadi, ammo zarrachaning elak yuzasida qolish vaqti kamayishi mumkin.
Elak materiali va ochiq maydon: ko‘z shakli, panelning ochiq maydoni, tarangligi va yeyilishi ajratish aniqligiga bevosita ta’sir qiladi.
Namlik va zarracha shakli: nam mayda material to‘rni yopishi, yassi yoki cho‘zinchoq zarrachalar esa teshikda tiqilib qolishi mumkin.
Ko‘p uchraydigan muammolar va tekshiruv nuqtalari
Belgi | Ehtimoliy sabablar | Nimani tekshirish kerak? |
|---|---|---|
Mayda material ustki mahsulotda ko‘p | Oqim ortiqcha, qatlam qalin, ko‘zlar yopilgan yoki harakat noto‘g‘ri | Oziqlantirish, to‘r holati, amplituda va qiyalik |
To‘r bir tomonda tez yeyiladi | Notekis oziqlantirish yoki katta tushish balandligi | Yuklash novining markazlanishi va deflektorlar |
Rama yoki tayanch kuchli tebranadi | Prujina shikasti, bo‘sh bolt yoki yetarli bo‘lmagan tayanch | Prujinalar, boltlar, fundament va rezonans xavfi |
Podshipnik qiziydi yoki shovqin paydo bo‘ladi | Moylash, markazlash, ortiqcha yuk yoki detal yeyilishi | Qo‘llanmadagi moylash talabi, harorat va bo‘shliqlar |
Unumdorlik beqaror | Oziqlantirish yoki namlik o‘zgaradi | Oqim tezligi, material xossalari va qatlam profili |
Elak tezligini yoki muvozanatsiz yuk holatini taxmin bilan o‘zgartirish xavfli. Noto‘g‘ri sozlama podshipnik, prujina, rama va tayanchlarda ortiqcha dinamik yuk hosil qilishi mumkin. Har qanday o‘zgarish aniq modelning qo‘llanmasi va o‘lchangan tebranish ko‘rsatkichlariga tayanishi kerak.
Ko‘p so‘raladigan savollar
Vibratsion elak materialni maydalaydimi?
Yo‘q. Uning vazifasi zarrachalarni o‘lchami bo‘yicha ajratish. Maydalash alohida maydalagichda bajariladi.
Undersize va oversize nimani anglatadi?
Undersize — elak teshigidan o‘tgan mayda mahsulot; oversize — yuzada qolib elak oxiridan chiqqan yirik mahsulot.
Tebranish tezligini oshirish har doim samaradorlikni yaxshilaydimi?
Yo‘q. Tezlik, amplituda va zarba burchagi bir tizim sifatida ishlaydi. Me’yordan tashqari sozlama aniqlikni pasaytirishi yoki uskunaga zarar yetkazishi mumkin.
Nam materialni vibratsion elakda saralash mumkinmi?
Mumkin, ammo namlik yopishish va ko‘zlarning berkilish xavfini oshiradi. Mos panel, purkash tizimi yoki ho‘l saralash konfiguratsiyasi talab qilinishi mumkin.
Ikki qavatli elak nechta fraksiya beradi?
To‘g‘ri tashkil etilgan odatiy sxemada ikki qavat uchta o‘lcham oqimini, uch qavat esa to‘rtta oqimni ajratishi mumkin.
Vibratsion elak tanlash uchun qanday ma’lumot kerak?
Xomashyo turi, maksimal kirish o‘lchami, namlik, kerakli fraksiyalar, soatlik unumdorlik, quruq yoki ho‘l jarayon va mavjud o‘rnatish joyi kerak.
Tanker mutaxassislari material va kerakli mahsulot bo‘yicha aylana yoki chiziqli elak turini, qavatlar sonini, elak yuzasini va liniyadagi joylashuvini tanlashga yordam beradi.
